child-1463913_640

Czy chwalenie innych zawsze działa dobrze?

Na pewno zdajecie sobie sprawę z tego, że chwalenie innych ma bardzo dobre pozytywne działanie na nasze relacje. Kiedy szczerze chwalimy swoje dzieci lub pracowników działa to na nich bardzo dobrze, motywuje i poprawia naszą relację, czy jednak zawsze tak jest? Jak pokazują badania chwalenie może mieć również swoje negatywne strony.

 

Przyjrzyjmy się tym dwóm listom pochwał:

Jak myślicie czym różnią się pochwały na tych dwóch listach?

 

 

Pewnie znajdziecie kilka różnic, najważniejsza jest jednak taka, że pochwały znajdujące się po lewej stronie zauważają i podkreślają rzeczy, które są od osoby niezależne (tj. jej cechy, inteligencję), natomiast na liście po prawej mamy sprawy, które zależą od osoby (tj. wysiłek, pracę).

 

Jak myślicie, który z tych rodzajów pochwał będzie skuteczniejszy?

Carol Dweck, amerykańska psycholog (tak, to jest kobieta), przeprowadziła bardzo ciekawą serię badań dotyczącą skutków chwalenia dzieci. W badaniu wzięło udział 400 uczniów piątej klasy.

W pierwszej części eksperymentu dzieci brały udział w prostym teście inteligencji, po którym jedna grupa otrzymywała pochwałę, wskazującą na to, że test został dobrze rozwiązany dzięki ich wrodzonej inteligencji („Jesteś bystry”), a w drugiej grupie pochwała wskazywała, że wysiłek włożony w rozwiązywanie testu był przyczyną sukcesu („Włożyłeś dużo wysiłku”). Następnie obydwie grupy otrzymywały do rozwiązania kolejny test, z tym, że można było wybrać, czy ma być on łatwy, czy trudny. Jak myślicie, która grupa częściej wybierała test trudny?

Dzieci, którym zasugerowano, że za sukcesem w pierwszym teście stoi ich inteligencja, za drugim razem częściej wybierały test łatwy, natomiast dzieci z drugiej grupy wybierały test trudny.

 

Jeszcze ciekawsze wyniki pokazało kolejne badanie, w którym dzieci na początku również rozwiązywały test inteligencji zakończony sukcesem. Jak poprzednio jednej grupie udzielono informacji wskazującej ich inteligencję jako przyczynę sukcesu, natomiast drugiej grupie ich wysiłek, jako przyczynę sukcesu. Następnie dzieci rozwiązywały kolejne zadania, w których obydwie grupy ponosiły porażki (zadania były tak skonstruowane, że nie dało się odnieść w nich sukcesu), a po serii porażek następowały ostatni łatwy test. Jak myślicie, które dzieci szybciej się poddawały i słabiej rozwiązywały ten łatwy test? Odpowiedź znajdziecie na poniższej grafice:

 

Jak wskazuje autorka badań, kiedy podkreślimy u dzieci to, że posiadają wysoką inteligencję, a po tym spotka ich seria porażek (a przecież nasze dziecko na pewno doświadczy w życiu jakiś porażek), może spowodować myślenie w stylu: „może wcale nie jestem taki bystry?”. Chyba nie chcemy, żeby nasze dziecko o sobie tak myślało. Natomiast kiedy podkreślamy u dzieci wysiłek (czyli coś co można zmienić i nad czym można pracować), dziecko po serii porażek będzie myślało raczej: „włożyłem za mało wysiłku”. Chyba nie trzeba nikogo przekonywać, który sposób myślenia o sobie korzystniej wpływa na motywację dziecka.

 

Przy okazji tych rozważań warto przybliżyć teoretyczną koncepcję dwóch rodzajów nastawień (mindset) jakie wyróżniła Dweck. Sposób chwalenia dzieci i w ogóle rozmawiania z nimi i motywowania ich może wprowadzać u nich któryś z tych dwóch nastawień, nawet jeśli nie zdajemy sobie z tego sprawy:

 

Od Twojego nastawienia jako rodzica (lub pracodawcy) zależy, które z tych nastawień będzie charakteryzowało Twoje dzieci (lub pracowników). O tych dwóch rodzajach nastawień mówimy także w naszym kursie o budowaniu Prawdziwego Autorytetu (zobacz tutaj).

 

Badaczka, zauważa również, że 85 % badanych rodziców uważa za ważne mówienie swoim dzieciom, że są mądre, czy jednak nie lepiej chwalić dzieci za ich wysiłek? Oczywiście, wyniki tych badań wcale nie oznaczają, że nie warto chwalić u swoich dzieci inteligencji i innych cech, na które raczej nie mamy wpływu. Czasami chwalenie tego jest również ważne, ponieważ tym sposobem pomagamy dzieciom odkryć swoje mocne strony. Warto jednak pamiętać, że nasza pochwała może mieć nieco odwrotny skutek do zamierzonego i że zawsze warto zachęcać dziecko do wysiłku przy korzystaniu z swojej inteligencji, cech, czy talentów.

 

A Wy jak chwalicie swoje dzieci? Zapraszamy do dyskusji w komentarzach.

 

Źródła:
Dweck C. S. (1986). Motivational processes affecting learning. American Psychologist, 41(10), s. 1040-1048.
Dweck C. S. (1999). Caution – Praise can be dabgerous. American Educator, 23(1), s. 4-9.
Bronson P., Merryman A. (2014). Rewolucja w wychowaniu. Warszawa: Świat Książki.

4 thoughts to “Czy chwalenie innych zawsze działa dobrze?”

  1. Ja generalnie mam problem z chwaleniem innych. Ten artykuł zmotywował mnie do pracy nad sobą w tym zakresie. Stawiam sobie taki cel na przyszły rok – dostrzegaj wysiłek innych i powiedz o tym. 🙂

  2. My God… Nareszcie wiem czemu u mojego dziecka tak trudno było z motywacją, mimo że chwaliłam i to często

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *